Lucaspassie

De Lucaspassie van Ceuleers

lucaspassie_flyer

Willem Ceuleers zet zijn reeks van ‘passies’ (muzikale vertolkingen van het lijdensverhaal van Christus) voort. Na Johannes (2012) en Mattheüs (2015) is het nu de beurt aan de Lucas. Elke evangelist heeft een eigen stem, en dus heeft ook elke passie z’n eigen muzikale stijl.

Voor de vrij sobere vertelling van Lucas heeft Ceuleers ervoor geopteerd om zich op te stellen als was hij een leerling van de Duitse componist Heinrich Schütz (1585-1672), die in zijn tijd ook de bijbelse passieverhalen heeft getoonzet. Na een muzikale proloog, krijgt de verteller het woord en neemt de luisteraar mee in zijn verhaal. Anders dan bij de passies van Bach wordt het verhaal niet onderbroken door aria’s of grootschalige koorwerken. De vertelling zelf bepaalt de muzikale ontwikkeling. Daarbij is er natuurlijk aandacht voor de expressiviteit in de recitatieven, de dialogen en de turbae (de momenten dat ‘het volk’ een rol speelt in het verhaal). Af en toe wordt de handeling even stilgezet en klinkt er een psalm-motet bij wijze van Intermedium. Net als de ‘koren’ in de Griekse tragedies, dienen deze intermedia om de luisteraar de gelegenheid te geven op het vertelde te reflecteren, zonder dat de draad van verhaal verbroken wordt.

De muzikale bezetting is in drie groepen verdeeld:

  • groep 1: koor, blazers, klavecimbel(s)
  • groep 2: Jezus, strijkers, chitarrone, ranket, orgel
  • groep 3: Evangelist, de kleine rollen, orgel

Willem Ceuleers (° 1962) studeerde aan de conservatoria te Antwerpen en Brussel geschreven harmonie, praktische harmonie, contrapunt, blokfluit, orgel, klavecimbel en zang. Hij nam tientallen cd’s op en concerteerde als zanger, organist en klavecinist in heel Europa, Japan en de Verenigde Staten. Hij is titularisorganist van de Sint-Lambertuskerk in Laken. Daarnaast is hij een gedreven componist.

Annuntiatenconcert

Psallentes in de Brabantse Olijfberg

Op 30 augustus 2015 was Psallentes te gast in de protestantse kerk (Brabantse Olijfberg) te Antwerpen, ter ere van 400 jaar ‘eerste steenlegging’. De bisschop was er ook…

Achtergrond
De protestantse kerk aan de Lange Winkelstraat vierde op 30 augustus het feit dat 400 jaar geleden de eerste steen werd gelegd van haar kerkgebouw door het aartshertogelijk paar Albrecht Isabella van Oostenrijk.  Zij deed dit met een concert van het gerenommeerde ensemble Psallentes (www.psallentes.com) om te honoreren dat het kerkgebouw indertijd gebouwd is  als kloosterkerk voor de zusters Annuntiateneen vrouwelijke kloosterorde gesticht door Jeanne de France, die zich richtte op de verering van de maagd Maria en m.n. haar deugden. In 1608 was deze kleine, maar snel groeiende groep jongedames, in Antwerpen neergestreken. De formule bleek zo populair dat de moeder overste (Josina De Smidt, een echte Antwerpse) in 1615 besliste dat het tijd werd voor een eigen kerkgebouw.
Het klooster is sinds lang verdwenen. Alle gebouwen, hoven, kapelletjes, moestuinen en boomgaarden hebben moeten wijken voor de secularisatie en urbanisatie, op het kerkgebouw na. De huidige protestantse gemeenschap wilde met dit concert het geloof en de visie van deze zusters van toen honoreren door hun stemmen na zoveel eeuwen weer te laten klinken in wat ooit hun kloosterkerk was.

Hieronder de cover van het programma met links in handschrift van Jeanne Moertentorf (vicaresse en novice-meesteresse), ca. 1612, te vermelding van de aankoop van de ‘bequaeme plaetse’ voor de kloosterbouw met in de 6e regel de naam van de straat: ‘Winckelstraat’.
Het schilderij van Jeanne (eind 16e eeuw) is voorzien van het logo van de Brabantse Olijfberg. Toen vijanden, nu vieren ze samen feest.

programma omslag. Links een foto van het ‘schriftje’ van Jeanne Moretus waarin ze beschrijft hoe men een ‘Stille plaats’ vond in de ‘Winckelstraet’. Rechts een annuntiate met rechtsboven het ‘zegel’ van de Brabantse Olijfberg. (ontwerp: Jesse Wursten)

Het programma

PSALLENTES
Hendrik Vanden Abeele, artistieke leiding
met Sarah Abrams, Lieselot Dewilde, Rozelien Nys, Barbara Somers,
Kerlijne Van Nevel en Veerle Van Roosbroeck

PROGRAMMA

Sancta Trinitas
Responsorium Summe Trinitati

Mulieres religiosae
Prosa Aeterna virgo memoriae (Amsterdam)
Responsorium Cordis ac vocis (Turnhout)
Prosa Inviolata (Brugge)
Responsorium Felix Maria unxit (Turnhout)
Antiphona Cum in sancta Katherina (Brugge)
‘Vreugdezang Mademoiselle Tubbicx’ Vlied ras (Mechelen)
Responsorium Virgineos flores (Brugge)

Mater Dolorosa
Introitus Veni in altitudinem
Alleluia Vox turturis
Prosa Astat Virgo virginum

Corpus et sanguis Christi
‘Vreugde-zang Mademoiselle Tubbicx’ Ja kondigt (Mechelen)
Hymne Pange lingua & Antiphona O sacrum convivium (Turnhout)
Ave verum corpus (Mechelen)
Antiphona Dulcis sanguis (Brugge)

Codex Calixtinus
Antifoon Ad sepulchrum beati Jacobi
Conductus In hac die laudes
Hymnus pregrinorum Dum pater familias
Conductus Congaudeant